Phong cấp trong cờ vua

Trong cờ vua, phong cấp là việc thay thế cho một quân Tốt bởi một quân cờ khác (Hậu, Xe, Mã, Tượng – trừ Vua) khi quân Tốt đó đã đi đến hàng cuối phía bên kia của bàn cờ. Việc phong cấp được thực hiện ngay ở ô mà quân Tốt tiến đến và có hiệu lực lập tức.

Ví dụ: Tốt Trắng đi đến hàng thứ 8 có thể phong cấp thành Hậu g7 – g8H.

Tốt Đen đi đến hàng thứ 1 có thể phong cấp thành Hậu c2 – c1H+. Quân Tốt đen sau khi phong thành Hậu ở ô c1 có hiệu lực của quân Hậu ngay và chiếu Vua Trắng.

Chiến thuật khi phong cấp:

Sau khi phong cấp, quân Tốt trở thành một quân có giá trị hơn; đặc biệt là trong trường hợp thường gặp — phong cấp thành Hậu. Đó là nguồn bổ sung lực lượng rất cần thiết trong giai đoạn tàn cuộc của cờ vua, khi số quân trên bàn cờ không còn nhiều. Trên thực tế, phong cấp là mục tiêu chính trong tàn cuộc và khi đấu thủ không cản được nước phong cấp thì thường đầu hàng ngay.
Ở hình bên, Trắng chơi Tc4+ hi sinh Tượng để phong cấp cho Tốt vì sau khi Tượng Đen bắt Tượng Trắng thì không cản được Tốt Trắng xuống phong cấp.

Thông thường, Tốt được phong cấp thành Hậu. Tuy vậy, ở những tình huống đặc biệt, việc phong cấp thành quân khác sẽ phát huy tác dụng tức thời và do đó có ích hơn (tiếng Anh: under-promotion).
Ví dụ ở hình bên, nếu Trắng chơi f8H thì Đen sẽ chơi He1, chiếu hết. Bằng nước f8M+, Trắng thực hiện đòn đôi và bắt Hậu Đen.